HUỲNH HAY VINH TRONG NGŨ DU HUYỆT
Gần đây có nhiều tranh luận trong huyệt Ngũ du, có người cho đọc Huỳnh là đúng, kẻ cho đọc Vinh mới đúng. Những trăn trở đó, không chỉ là chuyện “đúng – sai” trong câu chữ, mà là biểu hiện của một tâm thế học thuật đầy trân trọng và cầu thị.
Việc phân định giữa Huỳnh và Vinh trong hệ thống huyệt Ngũ du không phải là một sự tranh cãi về mặt ngôn ngữ đơn thuần, mà là sự phản chiếu của lịch sử tư tưởng y học qua các dòng chảy khác nhau.
Trong y học cổ truyền, sự sai biệt về văn bản là điều không hiếm gặp. Khi chúng ta đối diện với những cổ thư như “Linh khu”, “Nạn kinh” hay “Châm cứu đại thành”, việc nhận thấy các dị bản là chuyện bình thường. Có lẽ, thay vì nhìn nhận đây là một cuộc phân tranh “đúng – sai”, ta hãy xem nó như sự đa dạng của dòng chảy tri thức.
Sự khác biệt giữa Huỳnh và Vinh có thể được hiểu qua sự phát triển của chữ viết và nhãn quan của tác giả biên soạn sách:
– Chữ Huỳnh 滎: Với bộ thủy 氵bên dưới, chữ này gợi lên hình ảnh một con suối nhỏ, nơi nước bắt đầu tụ lại và chớm chảy. Trong hệ thống Ngũ du, huyệt này tượng trưng cho khí của cơ thể bắt đầu “chớm nở”, nhẹ nhàng như dòng suối mới hình thành. Học giả nào chọn chữ này? Đó là trong “Linh khu thức” của Đan Ba Nguyên Giản (Nhật Bản), “Nội kinh giảng nghĩa” của Trung y học viện, “Y tông kim giám” của Ngô Khiêm…. hướng đến ý nghĩa thủy học, sự vận hành của khí.
– Chữ Vinh 榮: Với bộ mộc 木 bên dưới, chữ này mang ý nghĩa vinh quang, rực rỡ, sự đâm chồi nảy lộc. Học giả nào chọn chữ này? Các bậc tiền nhân như “Châm cứu đại thành” của Dương Kế Châu, “Y học nhập môn” của Lý Diên, “Nạn kinh đồ chú” của Vương Thúc Hòa, Lý Tần Hồ, “Tố vấn tập chú” của Trương Chí Thông, chọn chữ này mang hàm ý về sự sinh sôi, khí huyết không chỉ chảy mà còn “nở rộ”, tràn đầy sức sống.
Cả hai đều cùng chung một đích đến, mô tả trạng thái của khí tại huyệt đạo đó. Đọc âm nào cũng là đang gọi tên một sự sống đang chuyển mình.
Sự nhân văn trong Y đạo không nằm ở việc ai nắm giữ định nghĩa chính xác nhất, mà nằm ở thái độ của người thầy thuốc đối với tri thức. Khi ta đinh ninh mình đúng mà phủ nhận người khác, đó là lúc ta vô tình khép lại cánh cửa học hỏi.
Những bộ sách nhắc đến như “Y tông kim giám” hay “Nạn kinh đồ chú” đều là những đỉnh cao trí tuệ. Việc tồn tại hai cách viết này, để rồi từ đó có hai tên gọi khác nhau, chính là minh chứng cho sự phong phú của nền y học Đông phương. Cổ nhân có câu: “Bất hoạn quả, nhi hoạn bất quân” (Không lo ít, mà chỉ lo không công bằng; không lo nghèo, mà chỉ lo không yên ổn). Trong ngữ cảnh Y đạo mà chúng ta thường đàm đạo, câu nói này như một lời nhắc nhở đầy nhân văn: sự công tâm trong cách nhìn nhận người bệnh và sự bình đẳng trong việc tiếp cận tri thức luôn quan trọng hơn việc bận tâm về những cái hư danh, sự hơn thua về mặt danh xưng hay số lượng. Khi tâm đã “quân” (bình thản, công bằng), người thầy thuốc mới có thể đạt đến cảnh giới cao nhất của sự chữa lành. Trong học thuật cũng vậy, ta không nên sợ sự đa dạng, mà chỉ sợ sự cố chấp.
Việc đọc là “Huỳnh” hay “Vinh” đều là cách tôn trọng các trường phái tiền nhân. Sự bao dung trong cách hiểu này chính là nét đẹp cao cả của người thầy thuốc: Học để thấu hiểu, chứ không phải học để phân biệt đối xử.
Cuối cùng, người bệnh đến với ta không phải để tranh luận về một ký tự, mà để tìm kiếm sự an yên trong thân thể. Một thầy thuốc thực thụ là người biết sử dụng tinh hoa của cả hai nguồn tri thức:
Biết đến sự “Huỳnh” để hiểu về tính thủy, tính ôn hòa của huyệt.
Biết đến sự “Vinh” để hiểu về sinh khí, sự rạng rỡ của sức khỏe sau khi được châm cứu.
Khi lòng mình đã rộng mở, tên gọi trở thành thứ yếu. Quan trọng nhất là sự “nhân” trong tâm người chữa bệnh, là sự kết nối giữa người với người thông qua những điểm huyệt nhỏ bé trên cơ thể. Nếu chúng ta đều nhìn nhận y học với tinh thần đó, thì dù là Huỳnh hay Vinh, dòng chảy của Y đạo vẫn sẽ mãi tươi tốt và nhân văn.
Có những điều ta cứ đinh ninh rằng mình là đúng, nhưng mãi vài chục năm sau mới biết mình hiểu là sai, do… học chưa tới! Đó cũng là điều mà người nghiên cứu lắm lúc hay gặp phải!
